चाका तीर्थ

चाका तीर्थ (चक्रतीर्थ) हे डव्हा गावापासून सुमारे १.५ किलोमीटर अंतरावर, काटेपूर्णा नदीच्या निसर्गरम्य तीरावर वसलेले शांत, पवित्र आणि आध्यात्मिक महत्त्व लाभलेले तीर्थक्षेत्र आहे. या परिसराला काटेपूर्णा नदीचा सुंदर वेढा लाभला असून, येथे नदी उत्तर दिशेकडे वाहते. निसर्गरम्य वातावरण आणि पवित्र आध्यात्मिक वारसा यांमुळे या स्थानाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

प.पू. श्री विश्वनाथ महाराजांचा सन १९५० ते १९६३ या कालावधीत चाका तीर्थ येथे निवास होता. पूर्णावस्था प्राप्त झाल्यानंतरही त्यांनी या पवित्र भूमीत सुमारे बारा वर्षे तपश्चर्या व साधना केली. याच चाका तीर्थावरील एका लहानशा कुटीत वास्तव्यास असताना प.पू. श्री विश्वनाथ महाराजांनी ‘श्री विश्वजीवन’ या पवित्र ग्रंथाची रचना केली. या वास्तव्यात त्यांच्या हातून अनेक अभंग, आरत्या, भक्तिरचना तसेच विपुल आध्यात्मिक साहित्याची निर्मिती झाली. त्यांच्या साधनेबरोबरच झालेल्या या आध्यात्मिक साहित्यनिर्मितीमुळे चाका तीर्थ हे केवळ तपोभूमीच नव्हे, तर त्यांच्या दिव्य विचारांना आणि अध्यात्मज्ञानाला शब्दरूप प्राप्त झालेले पवित्र स्थान म्हणूनही विशेष महत्त्वाचे आहे.

प.पू. श्री विश्वनाथ महाराजांच्या दीर्घ वास्तव्याने, तपश्चर्येने, साधनेने आणि ग्रंथरचनेने ही भूमी पावन झाली. त्यांच्या या पवित्र वास्तव्याच्या स्मृती जतन करण्यासाठी श्रीनाथ नंगे महाराज संस्थान, डव्हा यांच्या वतीने येथे कायमस्वरूपी कुटी उभारण्यात आली आहे.

या पवित्र परिसरात प.पू. श्रीनाथ नंगे महाराजांचे द्वितीय शिष्य आणि प.पू. श्री विश्वनाथ महाराजांचे सवंगडी प.पू. श्री राजाबाबा, तसेच श्री कु. सुधादेवी यांच्या समाधी आहेत. येथे श्री हनुमान मंदिर आणि प.पू. श्री विश्वनाथ महाराजांच्या लाडक्या नंदीची समाधीदेखील आहे.

काटेपूर्णा नदीचा शांत प्रवाह, आजूबाजूची हिरवाई आणि प्रसन्न वातावरण यांमुळे चाका तीर्थाचा परिसर अत्यंत रमणीय व मनोहारी आहे. येथे डव्हा संस्थानच्या वतीने गोसंरक्षण व गोसेवेचे कार्यही केले जाते.

दरवर्षी मुख्य रथसप्तमी यात्रेनिमित्त चाका तीर्थ येथे यात्रेचे आयोजन केले जाते. प.पू. श्री विश्वनाथ महाराजांच्या तपश्चर्येची, साधनेची, ‘श्री विश्वजीवन’ ग्रंथाच्या रचनेची आणि विपुल आध्यात्मिक साहित्यनिर्मितीची साक्ष देणारे हे पवित्र स्थान आज ‘प.पू. श्री विश्वनाथ महाराजांची तपोभूमी’ म्हणून भक्तांच्या श्रद्धेचे महत्त्वपूर्ण केंद्र आहे.